Tony Hawk – „Zawód: skateboarder”

„Dwieście lat amerykańskiej technologii niechcący stworzyło betonowe place zabaw o nieograniczonym potencjale. Ale potrzeba było umysłów 11-latków, aby dostrzec ten potencjał”. (Craig Stacyk, 1975)

Dzisiejszy wpis będzie pierwszym poświęconym sportowcowi, który osiągnął również duży sukces w zarządzania swoim majątkiem. Gwiazdy sportu oraz muzyki w ostatnich dziesięcioleciach zaczęły uzyskiwać wysokie zarobki, przede wszystkim ze względu na transmisje telewizyjne, jak również wzrost wartości reklamowej. Jeszcze w latach 70. XX wieku płace zawodników w dobrych klubach angielskiej ligi nie różniły się znacznie od pensji pracowników innych zawodów. W tym wpisie zajmę się przedstawicielem sportu w Polsce niszowego, tj. jazdy na deskorolce (ang. skateboarding). Tony Hawk jako jedna z największych gwiazd deskorolki zgromadził majątek w wysokości 140 milionów USD (stan na rok 2020). Jest też pierwszym skateboarderem na świecie, który wykonał najtrudniejszy technicznie trick tzw. 9, co przyniosło mu niezmierną popularność w Stanach Zjednoczonych oraz na świecie. Książka, którą dzisiaj zrecenzuję „Occupation: Skateboarder” (Zawód: skateboarder), napisana została przez Tony’ego Hawka w 2001 roku. Po niej wydał następne książki, w których skupił się zarówno na swojej drodze sportowca, jak i biznesmena.

Zachodnie Wybrzeże: Centrum Kontrkultury

Zachodnie Wybrzeże Stanów Zjednocznych w XX wieku stało się najpotężniejszym gospodarczo regionem, tworzącym najbardziej innowacyjne branże na świecie. To tam rozwinął się komputer i technologie informacyjne oraz Hollywood z branżą filmową. Wolność społeczna, rozwijająca się kontrkultura, jak również stosunkowe oddalenie od korporacji Wschodniego Wybrzeża z ich prawnikami, pozwoliły na eksperymentowanie z formami i pomysłami na niespotykaną skalę. To właśnie  na przedmieściach Los Angeles, w lokalizacjach takich jak m.in. Venice Beach czy Del Mar, narodził się sport, który w XXI wieku stał się najbardziej popularnym sportem ekstremalnym. Sama jazda na deskorolce powstała jako pochodna surfingu, gdzie sportowcy czekający na falę z nudów eksperymentowali z deskami na kółkach. Z czasem jazda na deskorolce znacznie przebiła w popularności sam surfing, także z powodu jej dostępności (nie trzeba było czekać na falę ani mieć dostępu do morza). Jako miejsce eksperymentów wybierali puste betonowe zbiorniki wodne oraz nieczynne baseny, które przekształcali w swoje miejsca zabawy.

Skateboarding – sport jak żaden inny

Tony Hawk już od dzieciństwa miał jedno hobby – jeżdżenie na deskorolce. Pod koniec lat 70. jazda na deskorolce nie była trendy i zajmowała się nim jedynie grupka fanatyków. W praktyce jeździli oni po kilkunastu istniejących betonowych miejscówkach rozsianych po  Kalifornii, gdzie przez cały dzień przesiadywali, ulepszając swoje tricki. W tamtych czasach z bycia skateboarderem nikt nie mógł wyżyć, a samych profesjonalistów na świecie było trzydziestu kilku (często byli oni nawet słabsi od amatorów). Był to raczej styl życia i tak traktował to Tony. Jak wskazuje autor, deskorolka jest typowym przykładem niezależnego sportu, w którym niemalże nie ma elementu konkurencyjności. De facto każdy skateboarder przede wszystkim stara się ulepszać swój własny repertuar sztuczek. Istnieje również wiele światowej klasy skateboarderów, którzy nigdy nie występowali w konkursach. Co więcej, aż do XXI wieku „jazda na deskorolce” przeżywała dość interesujące fluktuacje popularności. Raz na dziewięć lat zainteresowanie sportem nikło praktycznie do zera i modne do tej pory place zupełnie się wyludniały na prawie dekadę. Dopiero w XXI wieku sport wszedł do mainstreamu i uwolnił się od tych nagłych dziewięcioletnich cykli, które były jego bolączką przez blisko 40 lat.

Droga do popularności

Podobnie jak z wieloma innymi sportami, popularność sportowcom takim jak Tony Hawk umożliwiła telewizja, a szczególnie stworzenie konkursów sportów ekstremalnych Extreme Sports przez ESPN. To właśnie deskorolka wraz z BMX okazały się najpopularniejszymi sportami wśród wielu niszowych dziedzin prezentowanych przez ESPN. Wydarzenia te oferowane wraz z muzyką rockową stały się istotne dla Generacji X, często znudzonej tradycyjnymi sportami oglądanymi przez Generację Y, takimi jak piłka nożna czy baseball. Wiele firm, np. Red Bull, dostrzegło potencjał marketingowy tego typu sportów. Tony od początku uczestniczył w skateboardingu nie dla pieniędzy, kiedy ćwiczył przez wiele lat, nikt nie spodziewał się zobaczyć jakichkolwiek większych zarobków w tym zawodzie. Na początku jego dochody pochodziły głównie z wygranych w konkursach (symboliczne: 50 lub 100 USD za pierwsze miejsce) lub sprzedaży deskorolek z jego kolorystyką i podpisem (pierwsze czeki na 50 eurocentów). Dzięki doskonaleniu swoich umiejętności i mocnemu profesjonalizmowi stał się jedną z największych gwiazd. Ponieważ w miarę możliwości trzymał się z dala od używek i był mocno wspierany przez ojca, który założył jedno z najważniejszych stowarzyszeń deskorolkowych w latach 70., mógł skupić się przede wszystkim na byciu dobrym w swoim zawodzie. Niektóre z gwiazd deskorolki z tamtych czasów nie miały tyle szczęścia, umierając z przedawkowania lub nawet odsiadując kary więzienia za morderstwa. Mimo to wiele osób w branży skateboardingowej zgromadziło znaczne fortuny.

Praca na własny rachunek

Przekraczając trzydziestkę Tony wiedział, że jego kariera w skateboardingu powoli może dobiegać końca. Zdecydował się na ryzykowny ruch i założył własną firmę Birdhouse, która skupiała się na produkcji deskorolek oraz akcesoriów skateboardingowych. Ryzykując cały swój majątek zgromadził team deskorolkarzy, z którym robił tournée po różnych parkach deskorolkowych w Stanach Zjednoczonych, pokazując tricki. Szeroko wykorzystywał również nagrania wideo, gdyż od początku ważnym elementem promocji dla sportów takich jak deskorolka, BMX czy surfing było wykorzystywanie promocyjnych materiałów wideo oraz czasopism o wysokiej jakości zdjęć. Mocno również udzielał się w promowanie tego sportu na świecie, wspierając skateboarderów oraz całą branżę. Do dziś ma niższe stawki dla np. sklepów skateboardingowych, niż dla firm spoza sektora. Jedną z jego najlepszych decyzji biznesowych było wejście do współpracy w ramach gier komputerowych, gdzie gra Tony Hawk Pro Skater zrobiła oszałamiającą karierę i do dziś stanowi znaczny procent zarobków sportowca.

Podsumowanie

Tony Hawk jest przykładem sportowca, który zbudował majątek wraz ze wzrostem popularności jego dziedziny sportu. Preferencje konsumentów zmieniają się; i tak jak Generacja X zaczęła się interesować deskorolką czy BMX, tak obecnie mamy szybki wzrost zainteresowania e-sportem (często niezrozumiałym dla poprzednich pokoleń). Sam Tony nie bał się eksperymentować z nowymi formami biznesu (m.in. promocja wideo, gry komputerowe, wyjazdy promocyjne). Mimo, że jak sam przyznaje, nie był na początku dobrym biznesmenem (miał m.in. spore problemy przez wydatki konsumpcyjne na początku kariery), to jednak z czasem nabrał ogłady i stał się bogaty. Jest to typowy przykład kariery profesjonalisty, który potrafił przenieść sukcesy na występy w swojej branży (szczególnie spektakularne przykłady mamy obecnie w muzyce i sporcie, gdzie transmisje telewizyjne umożliwiają znaczne zyski). Do sportowców będziemy jeszcze często wracać, a na koniec zapraszam do obejrzenia dwóch filmów:

Tony Hawk wykonujący „9” – najtrudniejszy trick skateboardingowy w wieku 48 lat! Tony Hawk Lands 900 At 48! – YouTube

„Dogtown & Z-Boys” – film dokumentalny przedstawiający początki skateboardingu jako sportu w Kalifornii. Wygrał nagrodę publiczności na Festiwalu Sundance w roku 2001. Unikalne spojrzenie na ciekawe czasy i ciekawych ludzi: Dogtown & Z-Boys [Full Documentary – 2001] – YouTube

Udostępnij: