Leszek Czarnecki – „Przywództwo wilka alpha”

„John P. Kotter z Harvard Business School twierdzi, że prawdziwy lider nie przygotowuje żadnych planów, nie rozwiązuje problemów firmy, ani nawet nie zajmuje się zarządzaniem ludźmi [z czym Leszkowi Czarneckiemu ciężko się zgodzić (WD)]. Jedynym zadaniem lidera jest przygotowanie organizacji do przyszłych zmian i radzenia sobie z nimi”[1].

Nagromadziło się trochę pracy. Mam obecnie ponad 100 książek napisanych przez miliarderów, które czekają na przeczytanie. Postaram się recenzować je na bieżąco. Obecnie czytam kilka z nich, co daje ciekawe spojrzenie na różne strategie życiowe.

W dzisiejszym wpisie powracam do twórczości Leszka Czarneckiego w przeszłości najbogatszego Polaka i praktyka biznesu. Wpisy dotyczące tego autora cieszyły się jak na razie największą popularnością na blogu. Tym razem przedstawię książkę „Alpha Leadership” wydaną w roku 2018 przez Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Zrecenzuję angielską wersję książki, która poświęcona jest ważnemu zagadnieniu przywództwa w organizacjach w XXI wieku. Jest rzadkością, by ktoś z listy najbogatszych Polaków dzielił się swoim spojrzeniem na biznes (co jest powszechne w Stanach Zjednoczonych), dlatego warto docenić chęci autora zaprezentowania swoich spostrzeżeń. Leszek Czarnecki oprócz posiadania doktoratu nauk ekonomicznych, brał udział w prestiżowym programie MBA w Harvard Business School.

Przywództwo wilka alpha

Książka została wydana przez uczelnię, dlatego jest monografią akademicką. Napisana jest w dość nowoczesny sposób. Autor zadbał o urozmaicenie treści, wstawiając m.in. wiele zdjęć, diagramy oraz tabele. Książka jest ważnym spojrzeniem na kwestie istotności przywództwa dla przetrwania i rozwoju firmy w XXI wieku. Czarnecki przedstawia tezę, że najważniejszym elementem wyróżniającym firmy przewodzące na rynku jest posiadanie unikalnego lidera. W książce znajdujemy wiele ciekawych porównań do świata przyrody, m.in. do wilków, wśród których stado wybiera nie najsilniejszego osobnika, ale takiego, który posiada odpowiednią mieszankę siły, doświadczenia i sprytu[2]. Sam wilk alpha rzadko oddaje przywództwo w stadzie, a młode wilki, które chcą je zdobyć, muszą najczęściej odejść od stada i założyć nowe. Niesie to ze sobą ryzyko i rzadko się udaje. Autor porównuje tę sytuację do procesu tworzenia firmy, gdy pracownik opuszcza aktualnego pracodawcę, by realizować marzenie o własnej firmie. Narażony jest wówczas na podobne ryzyko jak wilk chcący uformować nowe stado. Leszek Czarnecki przedstawia ciekawe statystyki dotyczące przetrwania firm przez pierwsze lata od powstania i wskazuje, że w Polsce pierwsze pięć lat działalności przetrwa 40% procent firm, kiedy na przykład w Szwecji 60%[3]. Wyniki te nie są złe i przeczą obiegowym tezom, jakoby pierwszy rok miała przetrwać jedynie niewielka liczba firm (w rzeczywistości w Polsce po pierwszym roku pozostanie 86% firm, a np. w Wielkiej Brytanii 92%)[4].

Rola lidera w DNA firmy

Autor w swojej książce okraszonej statystykami oraz wieloma bardzo interesującymi studiami przypadków ze Stanów Zjednoczonych, które dają do myślenia, stawia tezę, że lider jest najistotniejszym elementem sukcesu wielu firm osiągających ponadprzeciętne wzrosty na rynku. Przedstawia badania, w ramach których wskazano, że najważniejszą cechą firm osiągających ponadprzeciętne rezultaty jest wizjonerskie przywództwo, jak również stworzona przez lidera unikalna kultura firmy. Co ciekawe, pokazuje, że – wbrew obiegowemu myśleniu – sama technologia nie jest w żadnym wypadku wystarczająca do osiągnięcia przez firmę sukcesu. Jednym z najciekawszych przypadków jest Netflix, który pod przywództwem Reeda Hastingsa stworzył unikalną w skali światowej kulturę firmy. Netflix wielokrotnie stawiał na szali wszystko, zmieniając kompletnie model biznesowy, kiedy nikt się tego nie spodziewał. Kultura firmy posiada bardzo wiele elementów, które są niespotykane w innych firmach w USA (a co dopiero w Polsce, gdzie w ogóle takie elementy nie istnieją), m.in. zasadę „firma nie jest rodziną”, „absolutną kulturę feedbacku”, „najlepsi pracownicy dostaną u nas dobrą odprawę” i wiele innych. Dobra wiadomość jest taka, że wkrótce zrecenzuję na blogu książkę twórcy Netflixa Reeda Hastignsa i udostępnię rewolucyjną prezentację Netlixa dotyczącą kultury firmy. Sama prezentacja jest uznawana w Dolinie Krzemowej za jeden z najważniejszych dokumentów dotyczących nowoczesnego przywództwa w XXI wieku. Leszek Czarnecki przedstawia więcej takich studiów przypadków, pokazując, że firma, która chce osiągnąć sukces, musi ciągle mutować jak DNA. Jeśli pozostajemy zadowoleni z naszej sytuacji rynkowej, to oznacza, że już jesteśmy przegrani, a za rogiem czeka firma, która nas wyprze z rynku. Tylko wybitni przywódcy potrafią podjąć decyzję o istotnych zmianach w modelu biznesowym (kiedy jeszcze jest bardzo dobrze), większość zadowolona aktualną sytuacją przesypia możliwość zmiany. Dotyczy to również wielkich firm technologicznych. Autor bardzo ciekawie przedstawia m.in. przypadek Yahoo.

Spirala pozytywnych zdarzeń

Bardzo interesująco przedstawiona jest koncepcja „spirali pozytywnych” oraz „spirali negatywnych” zdarzeń. Autor twierdzi, że istotne z punktu widzenia firmy jest tworzenie pozytywnych zdarzeń, gdyż kiedy korporacja wpadnie w marazm, krocząc od porażki do porażki, bardzo szybko wszyscy będą zniechęceni i wkrótce porażki staną się codziennością. Istotną rolą lidera jest odwrócenie tego procesu i wytworzenie pozytywnych zdarzeń, które odnowią ducha firmy i pozwolą załodze dalej walczyć na rynku. W książce przedstawionych jest wiele takich przypadków. Leszek Czarnecki sięga do przywództwa społecznego: w krajach totalitarnych nawet najmniejszy akt oporu staje się bardzo istotny, ponieważ daje nadzieję i może nakręcić spiralę pozytywnych zdarzeń. Tak samo firma mająca trudności musi starać się zdobyć przełamanie (tak samo w sporcie często mówimy np. o bramce w futbolu, która przełamuje sytuację).

Lider a współpracownicy

Ciekawy jest ustęp książki dotyczący współpracowników lidera. Autor przedstawia przypadki firm, które specjalnie nastawiają się na rekrutację osób po szkołach przeciętnych lub nawet słabych. Liderzy takich firmy mogą wychodzić z założenia, że dla ich pracowników bycie w firmie łączy się z większym awansem społecznym i mogą oni się bardziej poświęcić dla firmy[5]. Czarnecki omawia studium przypadku bohaterstwa pracowników hotelu Taj Mahal w Mumbaju w Indiach, w którym zatrudniano przede wszystkim osoby z ubogich wsi i miejscowości, aby czuły, że praca w firmie to ich życiowa szansa. Dobierano pracowników o wielkiej taktowności i postawie służenia jak największą pomocą w każdej sytuacji. W momencie ataku terrorystycznego na hotel w roku 2008 udało się zminimalizować straty dzięki olbrzymiej ofiarności pracowników, którzy zaryzykowali własne życie, by ratować klientów (w sumie zginęło 31 osób, w tym 11 pracowników). Autor zestawia ten przypadek z innymi podobnymi sytuacjami. Zazwyczaj najważniejsze osoby szybko ewakuowały się, aby ocalić własne życie i zdrowie, nawet nie podejmując próby udzieleniu pomocy klientom.

Podsumowanie

W tej krótkiej recenzji zarysowałem jedynie kilka wniosków autora dotyczących przywództwa. Sama książka jest bardzo bogata w studia przypadków, co sprawia, że czyta się ją z zainteresowaniem, bowiem wiele rzeczy okazuje się dla czytelnika zupełną nowością. Szczerze polecam tę pozycję wszystkim osobom, które są zainteresowane nowoczesnym przywództwem w XXI wieku zarówno w firmach, jak i organizacjach pozarządowych lub społecznych.


[1] Leszek Czarnecki, „Alpha Leadership”, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, 2018, s. 40.

[2] Więcej na ten temat w: S. Pierużek-Nowak, „Przywództwo w grupie wilków”, 1 lipca 2008, link: Przywództwo w grupie wilków – ICAN Institute w Warszawie | Kształcimy liderów biznesu (artykuł był również opublikowany w numerze VII-VIII Harvard Business Review).

[3] Leszek Czarnecki, „Alpha Leadership”, dz. cyt., s. 111.

[4] Tamże.

[5] Leszek Czarnecki, „Alpha Leadership”, dz. cyt., s. 178-179.

Udostępnij: